08 Μαρ 2007

«Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΩΣ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΕΠΙΤΑΓΗ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ»

2ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Πράσινης Χημείας, 2007, ΑΡΘΡΑ Σχόλια κλειστά

Α.Ι. Μαρούλης και Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Χημείας, Θεσσαλονίκη, Ελλάς

2ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Πράσινης Χημείας, 2007

«μὴ εἰκῇ περὶ τῶν μεγίστων συμβαλλώμεθα»

Ηράκλειτος

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Τον Ιανουάριο του 1998 στην έπαυλη Wingspread, που βρίσκεται στο Racine του Wisconsin και αποτελεί την έδρα του ιδρύματος Johnson, συναντήθηκαν 32 σύνεδροι από τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ευρώπη, προκειμένου να καθορίσουν την Αρχή της Προφύλαξης, (Precautionary Principle) αλλά και να συζητήσουν τους τρόπους εφαρμογής της1. Ανάμεσα στους συνέδρους περιλαμβάνονταν επιστήμονες των θετικών αλλά και των πνευματικών επιστημών, διαπραγματευτές διεθνών συμφωνιών, καθώς επίσης και πάσης φύσεως ακτιβιστές.

Στην ομόφωνη διακήρυξη που εξέδωσαν μετά το πέρας των εργασιών τους και που έγινε γνωστή ως Η Διακήρυξη του Wingspread για την Αρχή της Προφύλαξης εκφράζονται ανησυχίες για «τον υψηλό αριθμό των παρατηρουμένων περιστατικών μαθησιακών δυσκολιών, άσθματος, καρκίνου, προβληματικών νεογνών, αλλά και εξαφανίσεως ειδών». Εκφράζονται ακόμη ανησυχίες για «την κλιματική αλλαγή σε παγκόσμια κλίμακα, για την εξάντληση του στρατοσφαιρικού όζοντος και για την παγκόσμιας έκτασης ρύπανση με τοξικές ουσίες και ραδιενεργά υλικά».

Στην Διακήρυξη του Wingspread επισημαίνεται επίσης, ότι «οι υφιστάμενοι περιβαλλοντικοί κανονισμοί, καθώς και άλλες αποφάσεις, ιδιαίτερα αυτές οι οποίες βασίσθηκαν στην αξιολόγηση του κινδύνου (risk assessment), απέτυχαν να προστατεύσουν ικανοποιητικά την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, που είναι το μεγαλύτερο σύστημα και του οποίου μόνο ένα μέρος αποτελούν οι άνθρωποι».

Οι σύνεδροι αναγνωρίζοντας, ότι «οι ανθρώπινες δραστηριότητες μπορεί να περιλαμβάνουν κινδύνους» κατέληξαν στην αναγκαιότητα εφαρμογής της Αρχής της Προφύλαξης, η οποία με την παρακάτω διατύπωση απετέλεσε έκτοτε υψηλό στόχο αναριθμήτων περιβαλλοντιστών κάθε ειδικότητος. Η Αρχή της Προφύλαξης: «Όταν μια δραστηριότητα δημιουργεί απειλές κατά της ανθρώπινης υγείας ή κατά του περιβάλλοντος, πρέπει να ληφθούν προφυλακτικά μέσα ακόμη και αν κάποιες σχέσεις αιτίου-αιτιατού δεν έχουν πλήρως τεκμηριωθεί επιστημονικά».

«Με αυτή την έννοια, ο υπέρμαχος μιας δραστηριότητας και όχι το κοινό, πρέπει να φέρει το βάρος της αποδείξεως».

«Η διαδικασία εφαρμογής της αρχής της προφύλαξης πρέπει να είναι ανοικτή, στοιχειοθετημένη και δημοκρατική και πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα εν δυνάμει βλαπτόμενα μέρη. Επίσης πρέπει να περιλαμβάνει την εξέταση ενός μεγάλου εύρους εναλλακτικών λύσεων, ακόμη και την μη δράση».

Η σύσκεψη του Wingspread δεν ήταν σε καμμία περίπτωση αυτή που γέννησε την ιδέα της αρχής της προφύλαξης . Αρκετά πριν το 1998, όπως θα αναφερθεί και παρακάτω, υπήρξαν πρώιμες διακηρύξεις και εφαρμογές αυτής της αρχής. Η πρώτη αναφορά στην αρχή της προφύλαξης γίνεται στην Γερμανία πριν από μια εικοσαετία περίπου. Είχε γίνει φανερό τότε πως ο Μέλανας Δρυμός πέθαινε εξαιτίας των εκπομπών των καυσαερίων των εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και της συνεπαγόμενης όξινης βροχής. Η ισχυρή επιθυμία να προστατευθεί το δάσος με την πρόληψη ( των αιτίων της καταστροφής του) εκφράστηκε θεσμικά στη Γερμανική νομοθεσία με τον όρο “Vorsorgeprinzip” που σημαίνει κατά λέξη «προφυλακτικός κανόνας».

Αργότερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση , διάφοροι διεθνείς οργανισμοί ( WHO, COMEST, World Center for Nature, κλπ) , διεθνείς διασκέψεις ( διάσκεψη του Ρίο του 1992, διάσκεψη του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος, διάσκεψη της Στοκχόλμης για τις επίμονες χημικές ουσίες κα), χώρες (Σουηδία), τοπικές αυτοδιοικήσεις (όπως ο Δήμος με την Κομητεία του San Francisco και ο Δήμος του Seattle), αλλά και εταιρίες (Samsung, Bristol-Myers Squibb κα) υιοθέτησαν κάποια εκδοχή της αρχής της προφύλαξης.

Για το πλήρες κείμενο πατήστε το παρακάτω εικονίδιο.

Comments are closed.
Πράσινη Χημεία - Green Chemistry