Τµήµα Χηµείας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, 541 24 Θεσσαλονίκη

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Στο περιβάλλον έχουν ανιχνευθεί άνω των 40 στοιχείων, που ανήκουν στην κατηγορία των μετάλλων. Επικίνδυνα είναι τα αποκαλούμενα βαρέα μέταλλα όπως βηρύλλιο, κάδμιο, μόλυβδος, υδράργυρος, νικέλιο, άργυρος, χρυσός, χρώμιο, ψευδάργυρος και χαλκός.  Τα πολύτιμα μέταλλα (άργυρος, χρυσός) ανακτώνται από τα υγρά απόβλητα  των υπολοίπων βαρεών μετάλλων λόγω της υψηλής αξίας τους και έτσι δεν είναι πρακτικά ρύποι. Θεωρούνται τοξικά όσα μέταλλα έχουν την ικανότητα να  επηρεάζουν τις ζωτικές λειτουργίες των βιολογικών συστημάτων , ακόμη και σε χαμηλές συγκεντρώσεις. Τα βαρέα μέταλλα είναι ιδιαίτερα  επικίνδυνα επειδή  βιοσυσσωρεύονται και βιομεγενθύνονται.

Η πλειοψηφία των μετάλλων βρίσκεται  στον φλοίο της γης και κάποιες ποσότητες τους αποδεσμεύονται  στο περιβάλλον είτε από φυσικές πηγές  ( ηφαίστεια ) , είτε μέσω διαφόρων ανθρωπογενών δραστηριοτήτων ( χημικές βιομηχανίες, καύση στερεών καυσίμων, χρήση λιπασμάτων κ.α.)

Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται  από την κατηγορία των βαρεών μετάλλων  ο μόλυβδος και ο υδράργυρος, δύο πολύ σημαντικοί ρύποι του περιβάλλοντος καθώς και ο αμίαντος.

Ο αμίαντος δεν είναι μέταλλο, αλλά  ένα ινώδες ορυκτό που αποτελείται από πυριτικά άλατα του μαγνησίου, σιδήρου, νατρίου ή ασβεστίου και περιέχει ενωμένο διοξείδιο του πυριτίου. Λόγω των θαυματουργών ιδιοτήτων του χρησιμοποίηθηκε για την παραγωγή χιλιάδων προιόντων .Οι βλαπτικές του , όμως ,επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία τον κάτεστήσαν ως έναν από τους  πιο επικίνδυνους περιβαλλοντικούς ρύπους.

Για το πλήρες κείμενο πατήστε το παρακάτω εικονίδιο.

Εισαγωγή

Η παρούσα εργασία αποτελεί µέρος µιας οµαδικής εργασίας µε θέµα ¨Εισαγωγή της Πράσινης Χηµείας στην Εκπαίδευση ¨. Συγκεκριµένα διαπραγµατεύεται τους τρόπους που προτείνει η Πράσινη Χηµεία για την αντιµετώπιση της Χηµικής ρύπανσης του νερού, του εδάφους και του αέρα, όπως αυτή παρατίθεται στα βιβλία της δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης. Η δοµή και το περιεχόµενο της σχεδιάστηκε ώστε να αποτελεί ένα πολύτιµο εγχειρίδιο για τον εκπαιδευτικό, καθώς και ένα σπουδαίο βοήθηµα για τον µαθητή.

Για το πλήρες κείμενο πατήστε το παρακάτω εικονίδιο.

¹Τµήµα Χηµείας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, e­mail: /apm/conm@chem.auth.gr ² Χηµικός ­Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΔιΧηΝΕΤ, Τηλ.: 6948466454, e­mail: katrin.mp@hotmail.com

Εισαγωγή

Η παρούσα εργασία αποτελεί µέρος µιας οµαδικής εργασίας µε θέµα ¨Εισαγωγή της Πράσινης Χηµείας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση¨. Το θέµα που πραγµατευόµαστε στην παρούσα εργασία, είναι αυτό της ρύπανσης του αέρα και του εδάφους και πώς αυτή µπορεί να παρουσιαστεί στα παιδιά του Δηµοτικού Σχολείου µε παράλληλο στόχο τη σύνδεση του προβλήµατος µε τις λύσεις που η Πράσινη Χηµεία µπορεί να δώσει. Η δοµή και το περιεχόµενο της σχεδιάστηκε ώστε να αποτελέσει ένα πολύτιµο εγχειρίδιο για τον εκπαιδευτικό, καθώς και ένα σπουδαίο βοήθηµα για τον µαθητή.

Η ρύπανση του περιβάλλοντος και τα προβλήµατα που επιφέρει, είναι ένα θέµα που τώρα πια απασχολεί ολόκληρη την ανθρωπότητα και προέρχεται κυρίως από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. O ατµοσφαιρικός αέρας αποτελείται από άζωτο (Ν2), οξυγόνο (Ο2), ευγενή αέρια, όζον (Ο3), αµµωνία (ΝΗ3), διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2), διοξείδιο του άνθρακα (CΟ2) και πολλές άλλες ενώσεις που προέρχονται από δασικές πυρκαγιές, εκρήξεις ηφαιστείων κα. Η ρύπανση προέρχεται κυρίως από τις φυσικές και ανθρωπογενείς πηγές ρύπανσης, από τις βιοµηχανίες, από τους αέριους ρύπους των αυτοκινήτων, την όξινη βροχή αλλά και από την αέρια ρύπανση εσωτερικών χώρων.

Το έδαφος είναι ο κυριότερος αποδέκτης της ανθρωπογενούς ρύπανσης. Οι βιοµηχανικές, βιοτεχνικές και εµπορικές δραστηριότητες ρυπαίνουν σε µεγάλο βαθµό το έδαφος. Τα υγρά και στερεά απόβλητα αρχικά εναποτίθενται και επεξεργάζονται σε χερσαίες εγκαταστάσεις. Γεωργικά και κτηνοτροφικά απόβλητα, λιπάσµατα και φυτοφάρµακα ρυπαίνουν καλλιεργηµένες εκτάσεις. Ατυχήµατα και διαρροές πετρελαίου, απόβλητα ορυχείων και λατοµείων είναι µερικές άλλες αιτίες ρύπανσης εδαφών. Το έδαφος γίνεται αποδέκτης και των ατµοσφαιρικών ρύπων που κατακρηµνίζονται µε αργούς ρυθµούς ανάλογα µε τις συνθήκες και τη γεωµορφολογία των περιοχών.

Σ’ αυτό το πλαίσιο λοιπόν, γίνεται µια σύντοµη παρουσίαση κάποιων παραγόντων που προκαλούν ή επισπεύδουν την ρύπανση αέρα και εδάφους καθώς επίσης και των συνεπειών της. Στη συνέχεια προτείνονται λύσεις που υπαγορεύονται από τη φιλοσοφία της Πράσινης Χηµείας , ώστε να γίνει κατανοητό από τα παιδιά ότι λύσεις υπάρχουν, αρκεί να το θελήσουµε και να το απαιτήσουµε. Τα παραπάνω αποτελούν θέµατα τα οποία µπορούν να θιγούν µε αφορφή κάποιες ενότητες που προβλέπονται από το αναλυτικό πρόγραµµα και υπάρχουν στα βιβλία της Μελέτης Περιβάλλοντος των τεσσάρων πρώτων τάξεων του Δηµοτικού Σχολείου και των Φυσικών της Ε’ και ΣΤ’ τάξης. Η εργασία αποτελεί πληροφοριακό υλικό που µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως βάση από τον εκπαιδευτικό αλλά και τον µαθητή για την εισαγωγή του µαθητή στην έννοια της Ρύπανσης του Αέρα και του Εδάφους και της Πράσινης Χηµείας , αλλά και ως αφορµή για περαιτέρω διερεύνηση του θέµατος.

Για το πλήρες κείμενο πατήστε το παρακάτω εικονίδιο.

Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Τµήµα Χηµείας

1. 2310226008, 6976923383, Charitidou.irini@gmail.com

2. 2392071590, conm@auth.gr

Εισαγωγή

Η µαστίχα της Χίου είναι αρωµατική φυσική ρητίνη, που εκκρίνεται από τον κορµό και τα κλαδιά του θάµνου Pistacia Lentiscus var. Chia της οικογένειας Anacardiaceae, που φύεται και ευδοκιµεί κατά αποκλειστικότητα στη Χίο. Το µαστιχόδενδρο είναι αειθαλής θάµνος που αναπτύσσεται µε αργούς ρυθµούς. Θάµνος, πιστάκη, σχίνος ή µαστιχοφόρος, µαστιχιά ή µαστιχόδενδρο είναι µερικές από τις ονοµασίες που έχουν δοθεί στον χιώτικο σχίνο. Η ετυµολογία της λέξης σχίνος προέρχεται από το ρήµα σχίζω και χαρακτηρίζει τη διαδικασία της καλλιέργειας του δένδρου κατά την οποία σχίζεται προσεκτικά ο φλοιός του βλαστού, για να ρεύσει η πολύτιµη ρητίνη. Η λέξη πιστάκη προέρχεται από τη λέξη πίσσα και τη λέξη ακέοµαι (θεραπεύω, επανορθώνω).

Για το πλήρες κείμενο πατήστε το παρακάτω εικονίδιο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη συμβολή της πράσινης χημείας στη ζωγραφική. Ξεκινά στην εισαγωγή με μία σύντομη αναδρομή στην ιστορία της ζωγραφικής, στις τεχνικές και τα υλικά που κυρίως χρησιμοποιήθηκαν. Αναφέρονται τα σπουδαιότερα ιστορικά χρώματα-που είναι και τα παλαιότερα προϊόντα της διαρκώς εξελισσόμενης οργανικής χημείας.

Στη συνέχεια εξετάζεται το χρώμα με το βλέμμα της χημείας και γίνεται η ταξινόμηση του, τόσο βάση χημικής δομής όσο και τρόπου βαφής. Επίσης εξετάζεται η τεχνολογία των χρωμάτων.

Κατόπιν προσεγγίζεται το χρώμα από τη σκοπιά του ζωγράφου και δίνονται προτάσεις για εύκολη παρασκευή χρωμάτων.

Αναλύεται το θέμα της υγιεινής και ασφάλειας του καλλιτέχνη, ορίζοντας τους κινδύνους από τα υλικά και την τεχνοτροπία που χρησιμοποιεί.

Τέλος, παρουσιάζεται η πράσινη χημεία  σε σχέση με τα χρώματα. Αναπτύσσεται η συμβολή της πράσινης χημείας στην εξέλιξη των χρωμάτων και στη ζωγραφική. Πιο συγκεκριμένα:

• Χρώματα που δεσμεύουν τις ίνες αμιάντου και δεν τις επιτρέπουν να διαχυθούν στην ατμόσφαιρα
• Αντιαλλεργικά χρώματα
• Χρώματα που συμβάλλουν στην φωτο-κατάλυση
• Νανοχρώματα

Χρώματα που έχουν αντικατασταθεί οι τοξικοί οργανικοί διαλύτες από το νερό.

Για το πλήρες κείμενο πατήστε το παρακάτω εικονίδιο.

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Εισαγωγή

Σκοπός της εργασίας είναι να παρουσιάσουµε το νερό σφαιρικά κάνοντας αναφορά στην ιδιαίτερα µεγάλη σηµασία που έχει από την αρχαιότητα µέχρι σήµερα στη ζωή των ανθρώπων, στο φαινόµενο της ρύπανσης και µόλυνσης των υδάτων, καθώς και τους παράγοντες και τις επιπτώσεις της ρύπανσης στο περιβάλλον και την υγεία των ανθρώπων. Γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στο ρόλο της πράσινης χηµείας στην πρόληψη της ρύπανσης, στην εξοικονόµηση νερού και στην επεξεργασία του.

Για το πλήρες κείμενο πατήστε το παρακάτω εικονίδιο.

Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Τµήµα Χηµείας, 54124, Θεσσαλονίκη

alithoxo@gmail.com, conm@auth.gr

Εισαγωγή

Τα σπίτια που κατοικούµε κατακλύζονται από δεκάδες χηµικές ενώσεις. Σε κάθε δωµάτιο υπάρχει µια πληθώρα ουσιών, τις οποίες χρησιµοποιούµε ή ερχόµαστε σε επαφή µαζί τους συνειδητά ή ασυνείδητα.

Η παρούσα εργασία αποτελεί τµήµα µιας ευρύτερης, η οποία ονοµάζεται «Οικιακά Χηµικά» και στην οποία έγινε µια προσπάθεια να κατηγοριοποιηθούν τα χηµικά όχι µε βάση τη δοµή, τα στοιχεία, ή τη φυσική τους κατάσταση, αλλά µε βάση το δωµάτιο στο οποίο τις συναντάµε. Με αυτό το τρόπο κατατάξαµε τις χηµικές ουσίες µ’ έναν εναλλακτικό τρόπο, σε χηµικά της κουζίνας, του µπάνιου, του σαλονιού, του γραφείου, του υπνοδωµατίου και του µπαλκονιού.

Στην εν λόγω εργασία, καταγράφονται οι σηµαντικότερες και πιο συχνά απαντώµενες χηµικές ουσίες, που «κρύβονται» µέσα σε προϊόντα και αντικείµενα της κουζίνας. Επίσης, όπου αυτό είναι εφικτό, προτείνονται εναλλακτικές πράσινες λύσεις προς αντικατάστασή τους.

Για το πλήρες κείμενο πατήστε το παρακάτω εικονίδιο.